Jezioro Niesłysz

Tysiącletni Most

To wyjątkowe znalezisko historyczne w woj. lubuskim. Archeolodzy natknęli się na jeziorze Niesłysz na ślady mostu liczącego ponad tysiąc lat. Wiódł na świętą dla pogan wyspę.

Wyspę na Niesłyszu widać z turystycznej miejscowości Przełazy. Dalej, w prostej linii 1,5 km leżą popularne Niesulice, gdzie można zwiedzać znane późnośredniowieczne grodzisko. O tym, że coś kryje jeziorna wyspa, wiedzieli polscy archeolodzy, którzy kopali w ziemi w latach 60. Badań nigdy nie opublikowali. Dokumentacje zalegają w archiwach.

– Do nich też chcielibyśmy sięgnąć. Wiadomo było, że wyspa kryje ślady sanktuarium pogańskiego. I to się potwierdziło, a skoro wyspa była dla zachodnich Słowian świętym gajem, musieli się tam jakoś dostać. Do tego służył most. Musiał tu być – tłumaczy prof. Wojciech Chudziak z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Jego kilkuosobowa ekipa naukowców i studentów specjalizuje się w archeologii wodnej i ziemnej. M.in. bada osadnictwo przedchrześcijańskie na Pomorzu.

Wyposażona w nowoczesny ponton z silnikiem, ekipa płetwonurków penetrowała kilka dni temu brzegi jeziora. Most się znalazł. Jeden z nurków stopą wyczuł grube pale na zarośniętym trzciną przesmyku między wyspą a lądem. Dziś to płycizna, ale jeszcze 100 lat temu woda w jeziorze była wyższa o półtora metra. Pale musiały mieć przed tysiącem lat – na tyle wstępnie oceniają wiek mostu archeolodzy – ponad dwa metry. Odkryto ich ponad 70. W trzcinach kryje się ich jeszcze więcej. Układają się w drewniany trakt, szeroki nawet na cztery metry. Wiadomo, że most budowano z drewna dębowego. – Wiele wskazuje, że był solidny, ważny dla osadników, wielokrotnie naprawiany. Mógł funkcjonować w życiu paru pokoleń, nawet 300 lat. Jednak o szczegółach powiemy po badaniach dendrochronologicznych. Na razie to trochę wróżenie z fusów – mówi prof. Chudziak. Archeolodzy pobrali próbki pali. Nieopodal mostu nurkowie znaleźli dobrze zachowane wiosło, prawdopodobnie z X w. W ustaleniu dokładnej daty znaleziska pomogą także badania radiowęglowe. Takie prowadzi także instytut toruńskiej uczelni.

Takich mostów jak na Niesłyszu w Polsce odkryto kilkanaście. Archeolodzy z Torunia trafili na nie choćby na Pomorzu Zachodnim.

– To jednak pierwsze tak wyjątkowo cenne znalezisko archeologiczne w Lubuskiem. Na pewno wyniki badań opublikujemy – mówi Barbara Bielinis-Kopeć, wojewódzki konserwator zabytków.

Na wyspie leżało sanktuarium z centralnie położonym placem, zwanym majdanem. O podniosłości i wyjątkowości miejsca świadczy jego wybrukowanie. Kamienny plac w kształcie pierścienia miał ok. 20 metrów średnicy. Sakralny słowiański gaj otaczał ziemny wał, obtoczony na szczycie kamieniami. Nie pełnił funkcji obronnych – był za niski. Podkreślał jednak symbolikę miejsca. Wał chronił świętą ziemię, gdzie bogom składano ofiary i z nimi rozmawiano. Odgradzał się od świata żywych. Tu było także miejsce na rytualne pochówki ludzi. – To wpisuje się w słowiańską antropologię. Rolę miejsc świętych odgrywały u zarania wyspy góry, np. Ślęża, źródła rzek, a więc miejsca niedostępne i dość tajemnicze. Tu była pierwsza hierofania, objawiała się świętość. Nawiązywało się kontakt z bogami – mówi prof. Chudziak. Ocenia, że sakralne grodzisko pochodzi z VIII-IX w. Świadczą o tym przekroje wykopów ziemnych, pozostałości kopanych jam, fragmenty naczyń oraz brak śladów świątyń pogańskich. Te, nazywane fachowo gontynami lub kącinami, Słowianie zaczęli stawiać dopiero u schyłku X w.

Zdaniem archeologa dr. Ryszarda Kazimierczaka wyspa na Niesłyszu opustoszała późno, prawdopodobnie w XII w. Świadczą o tym fragmenty ceramiki. Podczas II wojny światowej niewielkie wykopaliska prowadzili tu niemieccy archeolodzy. – Prawdopodobnie szukali potwierdzenia germańskości tych ziem – mówi Kazimierczak.

W tym roku konserwator zabytków przeznaczył na badania archeologiczne 40 tys. zł. Te pod Przełazami kosztowały 17 tys. zł.

autor: Artur Łukasiewicz

Źródło: Gazeta Wyborcza Zielona Góra

Privacy Preference Center

Necessary

Niezbędne pliki cookie przyczyniają się do użyteczności strony poprzez umożliwianie podstawowych funkcji takich jak nawigacja na stronie i dostęp do bezpiecznych obszarów strony internetowej. Strona internetowa nie może funkcjonować poprawnie bez tych ciasteczek.

__cfduid bufferapp.com Used by the content network, Cloudflare, to identify trusted web traffic. 1 rok HTTP, __smVID nieslysz.utopia-team.pl Necessary for the sign-up function on the website. This function is provided by Sumo.com. 29 dni HTTP, CookieConsent nieslysz.utopia-team.pl Stores the user's cookie consent state for the current domain 1 rok HTTP

Advertising

Marketingowe pliki cookie stosowane są w celu śledzenia użytkowników na stronach internetowych. Celem jest wyświetlanie reklam, które są istotne i interesujące dla poszczególnych użytkowników i tym samym bardziej cenne dla wydawców i reklamodawców strony trzeciej.

r/collect doubleclick.net This cookie is used to send data to Google Analytics about the visitor's device and behavior. It tracks the visitor across devices and marketing channels. Session Pixel NID google.com Registers a unique ID that identifies a returning user's device. The ID is used for targeted ads. 6 miesiące HTTP, lidc linkedin.com Used by the social networking service, LinkedIn, for tracking the use of embedded services. 1 dzień HTTP, edgebucket reddit.com Enables the visitor to share content from the website onto social media platforms or websites. 2 lata HTTP, initref reddit.com Necessary for the implementation of the Reddit.com's share-button function. 1 dzień HTTP

Analytics

Statystyczne pliki cookie pomagają właścicielem stron internetowych zrozumieć, w jaki sposób różni użytkownicy zachowują się na stronie, gromadząc i zgłaszając anonimowe informacje.

collect google-analytics.com Used to send data to Google Analytics about the visitor's device and behavior. Tracks the visitor across devices and marketing channels. Session Pixel , __smToken nieslysz.utopia-team.pl This cookie is used to determine if the visitor is logged in or not. 1 rok HTTP, _ga utopia-team.pl Registers a unique ID that is used to generate statistical data on how the visitor uses the website. 2 lata HTTP, _gat utopia-team.pl Used by Google Analytics to throttle request rate 1 dzień HTTP, _gid utopia-team.pl Registers a unique ID that is used to generate statistical data on how the visitor uses the website. 1 dzień HTTP

Other

Pliki cookie dotyczące preferencji umożliwiają stronie zapamiętanie informacji, które zmieniają wygląd lub funkcjonowanie strony, np. preferowany język lub region, w którym znajduje się użytkownik.

__smSessionId sumo.com Necessary for the sign-up function on the website. This function is provided by Sumo.com. 1 dzień HTTP,