Wczesnośredniowieczne grodzisko nad jeziorem Niesłysz – „Zamek Zbójecki”
Nad jeziorem Niesłysz znajduje się jedno z największych i najlepiej zachowanych grodzisk wczesnohistorycznych na Ziemi Lubuskiej. Obiekt ten jest zlokalizowany na wysokim wzgórzu zalesionego półwyspu, który wcina się w wody akwenu.
Architektura i stan zachowania
Grodzisko ma kształt owalu o imponujących wymiarach około 300 na 150 metrów. Wnętrze obiektu (majdan) otaczają potężne wały ziemne oraz głębokie fosy. Do czasów współczesnych w strukturze terenu wyraźnie zachowały się:
- droga wejściowa w luce wałów,
- strome podejście prowadzące na dawny majdan grodu.
Odkrycia archeologiczne (Badania z 1961 r.)
Latem 1961 roku na wzgórzu przeprowadzono szczegółowe badania archeologiczne. Prace badawcze odsłoniły cenne ślady przeszłości, w tym:
- warstwy spalenizny świadczące o dawnych pożarach i bitwach,
- groty strzał oraz pozostałości drewniano-ziemnych umocnień obronnych,
- przedmioty codziennego użytku dawnych mieszkańców,
- szkielety słowiańskich obrońców grodu poległych w walce we wczesnym średniowieczu.
Historia grodu: Od Słowian do rycerzy-rabusiów
Naukowcy na podstawie odkrytych warstw ustalili dwie główne fazy zasiedlenia tego wzgórza:
- Faza słowiańska (VII–VIII wiek): Pierwsze wały i umocnienia wznieśli tu Słowianie, prawdopodobnie jedno z plemion śląskich. Gród pełnił strategiczną funkcję obronną i pozwalał na kontrolę całej okolicy. Z czasem warownia ta upadła w wyniku konfliktów zbrojnych.
- Faza średniowieczna (XIII–XV wiek): W XIII wieku wzgórze zostało zajęte przez nowych właścicieli, którzy odbudowali warownię. Przez kolejne dwieście lat obiekt służył jako baza wypadowa do raubritterstwa (rozbójnictwa rycerskiego) wymierzonego w okoliczną ludność. Historycy przypuszczają, że rycerzami-rabusiami mogli być bracia z Zakonu Joannitów, posiadający swoją główną siedzibę w niedalekim Łagowie.
To właśnie z tego drugiego okresu pochodzi zwyczajowa nazwa wzgórza – „Zamek Zbójecki” – która do dziś funkcjonuje w lokalnych podaniach i legendach.